Własności mechaniczne elementów złącznych wg PN-EN-ISO 3506:2000
Zdolność śrub i nakrętek do przenoszenia obciążeń określają ich własności mechaniczne: wytrzymałość na rozciąganie, umowna granica plastyczności i wydłużenie przy zerwaniu. Własności mechaniczne nakrętek określa wielkość naprężenia pod obciążeniem próbnym.
Własności mechaniczne śrub obrabianych skrawaniem są tylko takie jak własności materiału, z którego śruby zostały wykonane. Ich wytrzymałość na rozciąganie mieści się zazwyczaj w granicach 450-500 MPa. W symbolu stali umieszcza się 1/10 tej wartości, pisząc na przykład C1-50 lub A1-50.
Stale chromowe, które dają się ulepszać, pozwalają na podwyższenie wytrzymałości na rozciąganie do 700-800 MPa. Typowy przykład stanowi stal C4-70 lub C3-80.
Większość elementów złącznych kształtowana jest drogą obróbki plastycznej. Zwiększa to ich własności mechaniczne w porównaniu z własnościami materiału. Im większe przekształcenie tym większy wzrost wytrzymałości.
Oznacza to, że śruby o niewielkich średnicach, które podlegały stosunkowo większemu przekształceniu, będą miały wyższą wytrzymałość niż śruby o średnicach większych. Z tego powodu norma wyróżnia kilka zakresów średnic.
Typowa wytrzymałość śrub obrabianych na zimno wynosi 700 MPa. Stąd bierze się oznaczenie A2-70.
Jeśli wymagamy wyższej wytrzymałości, wtedy pręty stalowe z których powstają śruby, poddawane są przeciąganiu.
Pozwala to na osiągnięcie wytrzymałości śruby rzędu 800 MPa. Taki materiał oznacza się symbolem A2-80.
Własności mechaniczne śrub i śrub dwustronnych wykonanych ze stali austenitycznych. Według normy DIN-EN ISO 3506
|
Grupa
stali |
Gatunek
stali |
Klasa
własności
|
Zakres
średnic
d [mm] |
Wytrzymałość
na rozciąganie |
Umowna
granica
plastyczności |
Wydłużenie
po
zerwaniu |
Twardość
HV |
|
|
Rm (1) N/mm2 min. |
Rp (1) N/mm2 min. |
AL(2) mm min. |
min. |
max |
||||
|
Austenityczne |
A1
A2
A3
A4
A5 |
50 |
≤ 39 |
500 |
210 |
0,6 d |
- |
- |
|
70 |
≤ 24(5) |
700 |
450 |
0,4 d |
- |
- |
||
|
80 |
≤ 24(5) |
800 |
600 |
0,3 d |
- |
- |
||
|
100 (4) |
≤ 16 |
1000 |
750 |
0,25 d |
- |
- |
||
|
12H |
- |
- |
- |
- |
125 |
200 |
||
|
21H |
- |
- |
- |
- |
210 |
- |
||
|
Martenzytyczne |
C1 |
50 |
- |
50 |
250 |
0,2 d |
155 |
220 |
|
70 |
- |
700 |
410 |
0,2 d |
220 |
330 |
||
|
110 |
- |
1100 |
820 |
0,2 d |
350 |
440 |
||
|
C3 |
80 |
- |
800 |
640 |
0,2 d |
240 |
340 |
|
|
C4 |
50 |
- |
500 |
250 |
0,2 d |
155 |
220 |
|
|
70 |
- |
700 |
410 |
0,2 d |
220 |
330 |
||
|
Ferrytyczne |
F1(3) |
45 |
- |
450 |
250 |
0,2 d |
135 |
220 |
|
60 |
- |
600 |
410 |
0,2 d |
180 |
285 |
||
- Naprężenie oblicza się dla przekroju rdzenia na gwincie
- Określone dla właściwej długości śruby, a nie dla próbki. d = średnica znamionowa gwintu
- Dla stali ferrytycznych średnica maksymalna gwintu wynosi M24
- Nie objęte normą: Wyroby klasy A4-100 produkuje się na specjalne zamówienie
- Dla śrub o średnicy powyżej M24 własności mechaniczne uzgadnia zamawiający z producentem
Własności mechaniczne nakrętek wykonanych ze stali austenitycznych.
Według normy DIN-EN ISO 3506
|
Grupa
stali |
Gatunek
stali |
Klasa
własności mechanicznych |
Zakres
średnic
d [mm] |
Naprężenie pod
obciążeniem
próbnym
Sp min. N/mm2 |
Twardość
HV |
|||
|
Nakrętki |
Nakrętki niskie |
Nakrętki |
Nakrętki niskie |
min. |
max |
|||
|
Austenityczne |
A1
A2
A3
A4
A5 |
50 |
0,25 |
≤ 39 |
500 |
250 |
- |
- |
|
70 |
0,35 |
≤ 24(1) |
700 |
350 |
- |
- |
||
|
80 |
0,40 |
≤ 24(1) |
800 |
400 |
- |
- |
||
|
100 (2) |
- |
≤ 16 |
1000 |
- |
- |
- |
||
|
12H |
- |
- |
- |
- |
125 |
200 |
||
|
21H |
- |
- |
- |
- |
210 |
- |
||
|
Martenzytyczne |
C1 |
50 |
025 |
- |
500 |
250 |
155 |
220 |
|
70 |
- |
- |
700 |
350 |
220 |
330 |
||
|
110 |
055 |
- |
1100 |
550 |
350 |
440 |
||
|
C3 |
80 |
040 |
- |
800 |
400 |
240 |
340 |
|
|
C4 |
50 |
- |
- |
500 |
- |
155 |
220 |
|
|
70 |
035 |
- |
700 |
350 |
220 |
330 |
||
|
Ferrytyczne |
F1(3) |
45 |
020 |
- |
450 |
200 |
135 |
220 |
|
60 |
030 |
- |
600 |
300 |
180 |
285 |
||
- Dla nakrętek o średnicy powyżej M24 własności mechaniczne uzgadnia zamawiający z producentem
- Nie objęte normą: Wyroby klasy A4-100 produkuje się na specjalne zamówienie
-
Dla stali ferrytycznych średnica maksymalna gwintu wynosi M24




